{"id":266,"date":"2018-06-24T15:21:43","date_gmt":"2018-06-24T13:21:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.geschiedenismelderslo.nl\/wordpress\/?page_id=266"},"modified":"2018-06-30T14:55:28","modified_gmt":"2018-06-30T12:55:28","slug":"2018-06","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.geschiedenismelderslo.nl\/wordpress\/nieuwsbrief\/2018-2\/2018-06\/","title":{"rendered":"2018-06. Wist u dat … op Eerste Steen Melderslose kerk twee chronogrammen staan?"},"content":{"rendered":"

Transcriptie zonder toelichting<\/h2>\n

In de Nieuwsbrief van november 2017<\/a> staat een onduidelijke foto van de beide eerste stenen van de twee kerken van Melderslo. Daaronder is de tekst overgenomen die op de tweede, de laatste, steen is aangebracht. Die luidt als volgt:<\/p>\n

    \n
  1. Eerste steen kerk Melderslo en steen ter ere van de H. Oda. Tekst: MCMXLIIII \/ MCMLI \/ NON AUG \/ ECCLESIA SEPTEM ABHINC ANNIS \/ VI BELLICA EXCLISA NOVIS HIS LOCIS \/ IN PACE RENOVATA SVRREXIT \/ + LUDOVICO PAROCHO + \/ HUNC \/ PRIORE TRALATO SUPPOSTO \/ POPVLO CONCVRRENTE \/ PIEQUE SOCIA \/ L(?)FO DECANUS POSVIT \/ + +.<\/li>\n<\/ol>\n

    Deze tekst bevat zowel onduidelijkheden – zie het vraagteken \u2013 als fouten. Bovendien ontbreekt iedere toelichting. In deze nieuwsbrief ziet u een verbeterde weergave van deze tekst met vertaling en toelichting.<\/p>\n

    \"EersteSteenKerkMelderslo\"<\/a>
    Kerk Melderslo. Eerste steen uit jaar 1951.<\/figcaption><\/figure>\n

    Tekst aan weerszijden<\/h2>\n

    Aan weerszijden staat: Links: MCMXLIIII = 1944. Rechts: MCMLI = 1951 NON AUG = Hier doet zich meteen een probleem voor. Het lijkt voor de hand te liggen dat deze twee woorden een afkorting zijn voor NONO AUGUSTO en dat zou dan betekenen op de negende augustus. Maar de ceremonie van de eerste steenlegging heeft niet plaatsgevonden op 9 augustus 1951, maar op zondag 5 augustus 1951, zo staat in het boek Melderslo Destijds<\/em> op pagina 82. Dit laatste lijkt het meest aannemelijk. Immers in 1951 was 5 augustus inderdaad een zondag en 9 augustus dus een donderdag. Het is niet erg waarschijnlijk dat zo\u2019n plechtigheid op een gewone donderdag zou zijn gepland.\u00a0Hoe zit dit dan? Dit raadsel bleek op te lossen met behulp van de eigenaardigheden van de Romeinse kalender. Die kalender kende een paar opmerkelijke namen voor bepaalde dagen. Zo had je de Idus. Dat was in sommige maanden de vijftiende dag van de maand en in andere gevallen de dertiende. Julius Caesar werd vermoord op de Idus van maart in het jaar 44 voor Christus. En dat was 15 maart. Daarnaast had je de Kalendae. Dat was altijd de eerste dag van de maand. Tot slot was er sprake van de Nonae. En dat was de negende dag v\u00f3\u00f3r de Idus, waarbij de begin- en einddatum werden meegerekend. 13 Augustus was een Idus. En de Nonae van augustus was dus inderdaad 5 augustus! NON AUG is dus niet een afkorting van NONO AUGUSTO maar van NONIS AUGUSTIS \u2013 \u2018op de Nonaedag van augustus\u2019. NON past mooi op de beschikbare ruimte op de steen. Het Latijnse woord voor vijfde is quintus. En de afkorting daarvan moet QUINT zijn. Maar dat waren twee letters teveel om goed uit te komen. De enige andere mogelijkheid zou zijn geweest om het Latijnse cijfer voor vijf te nemen: de letter V. Maar mede omdat boven deze vijf in Romeinse cijfers al het jaartal 1951 stond, zou dat op die plek ook ongelukkig zijn uitgekomen. De gekozen oplossing lijkt dus wel vergezocht, maar kwam toch eigenlijk heel mooi uit.<\/p>\n

    Misschien is wel niet alleen voor 5 augustus gekozen omdat dat een beschikbare zondag was, maar ook omdat die datum al met al mooi op de steen kon worden gezet. In dit verband is het opmerkelijk dat aan de linkerkant niet de datum wordt vermeld waarop de oude kerk is verwoest: 23 november. Met gebruikmaking van alleen Romeinse cijfers en begrippen was dat namelijk op de beschikbare ruimte niet mogelijk.<\/p>\n

    Tekst rondom<\/h2>\n

    Rondom staat de tekst: ECCLESIA SEPTEM ABHINC ANNIS VI BELLICA EXCISA NOVIS HIS LOCIS IN PACE RENOVATA SURREXIT<\/p>\n

    Hier zijn twee vertalingen mogelijk:<\/p>\n

    Eerste vertaling. De kerk die zeven jaren geleden is\u00a0verwoest\u00a0door oorlogsgeweld, verrees in een tijd van herstelde vrede op deze nieuwe plek.<\/p>\n

    Tweede vertaling. De kerk die zeven jaar geleden is\u00a0verwoest\u00a0door oorlogsgeweld, verrees vernieuwd in vredestijd op deze nieuwe plek.<\/p>\n

    Vernieuwd (renovata) kan dus zowel betrekking hebben op kerk als op vrede. In het Latijn zijn dergelijke dubbele mogelijkheden niet ongebruikelijk, maar vaak met opzet aangebracht. Ik denk dat dit hier misschien ook wel met opzet is gebeurd. Dat maakt zo\u2019n tekst interessanter.<\/p>\n

    Tekst middenstuk<\/h2>\n

    In het middenstuk staat: LVDOVICO PAROCHO HVNC PRIORE TRALATO SVPPOSITO POPVLO CONCVRRENTE PIEQUE SOCIO LEO DECANVS POSVIT<\/p>\n

    In vertaling is dit: Deken Leo plaatste deze (steen) tijdens het pastoraat van Lodewijk, nadat de vorige was overgebracht en eronder was gezet, terwijl het volk in vrome eensgezindheid samenstroomde.<\/p>\n

    Chronogram. Letters die ook getallen zijn<\/h3>\n

    Beide teksten zijn een zogenaamd chronogram.\u00a0 Dat wil zeggen, een (Latijnse) tekst waar een jaartal in verborgen zit. De letters die een getalswaarde hebben, zijn in de steen bovendien in wit aangebracht, zodat deze bedoeling duidelijk is.<\/p>\n

    De volgende hoofdletters hadden in het oude Rome tevens de betekenis van een cijfer:<\/p>\n